Zmarły mąż miał wrócić po żonę. Tajemnicze wydarzenia w polskiej wsi w 1926 roku

Wszystko wydarzyło się w sierpniu 1926 roku w Woli Zaradzyńskiej, niewielkiej miejscowości niedaleko Pabianic. Agnieszka Łechtańska, starsza gospodyni, niedawno pochowała męża Józefa, z którym przeżyła niemal pół wieku. Jego śmierć była dla niej ogromnym ciosem. Nie spodziewała się jednak, że pewnego popołudnia znów go zobaczy. A przynajmniej tak miała później opowiadać.

Tajemnicza postać na polnej miedzy

Tego dnia Agnieszka wyszła z domu, aby nazbierać liści buraczanych dla bydła. Po drodze spotkała sąsiadkę, z którą przez jakiś czas rozmawiała. Według późniejszej relacji kobieta zachowywała się zupełnie normalnie i nie zdradzała żadnych oznak choroby.

Niespełna pół godziny później we wsi podniósł się alarm. Agnieszkę znaleziono na ziemi, przerażoną i niezdolną do samodzielnego poruszania się. Sąsiedzi przenieśli ją do domu, a z Pabianic sprowadzono lekarza i księdza.

Dopiero po pewnym czasie kobieta opowiedziała, co miało wydarzyć się na polu.

Idąc miedzą, zauważyła przed sobą dziwną mglistą postać, która powoli przesuwała się w jej kierunku. Początkowo nie poczuła strachu. Przeciwnie, ogarnęła ją radość, ponieważ sylwetka przypominała jej zmarłego męża.

Według relacji przytoczonej przez prasę mgła nagle uniosła się, a przed Agnieszką miał stanąć Józef. Wyciągnął rękę i zbliżył się do żony. Dopiero wtedy kobieta poczuła przenikliwy chłód.

„Chodź, żono, dosyć twego sieroctwa” – miał powiedzieć zmarły, chwytając ją za rękę.

Agnieszka twierdziła, że dotyk był lodowaty, a głos męża dochodził jakby z oddali. Kiedy zrozumiała, że zjawa próbuje ją do siebie przyciągnąć, ogarnęło ją przerażenie. Upadła na ziemię i zaczęła wzywać pomocy.

Świadkowie również mieli poczuć niezwykły chłód

Najbardziej zagadkowy szczegół tej historii dotyczy osób, które przybiegły kobiecie na ratunek.

Jak donosił „Express Wieczorny Ilustrowany” z 25 sierpnia 1926 roku, świadkowie utrzymywali, że podczas podnoszenia Agnieszki odczuwali nagłe fale przejmującego zimna. Podobne wrażenie miało powtarzać się również wtedy, gdy nieśli ją do gospodarstwa.

Lekarz, który zbadał kobietę, rozpoznał częściowy paraliż, przypuszczalnie wywołany gwałtownym wstrząsem nerwowym. Nie potrafiono jednak ustalić, co dokładnie doprowadziło ją do takiego stanu.

Wieść o niezwykłym spotkaniu szybko rozeszła się po okolicy. Do Woli Zaradzyńskiej zaczęli przyjeżdżać ciekawscy, duchowni oraz osoby zajmujące się badaniem zjawisk nadprzyrodzonych. Przy kobiecie miało stawić się również czterech egzorcystów.

Podobne opowieści o powrotach zmarłych od dawna zajmowały ważne miejsce w ludowych wierzeniach. Wierzono między innymi, że dusze mogą dawać żyjącym znaki swojej obecności, szczególnie gdy pozostawiły na ziemi niedokończone sprawy.

Rodzinny dramat, o którym początkowo nie mówiono

Podczas dociekań wyszedł na jaw szczegół, który rzucił na całe zdarzenie zupełnie inne światło.

Zaledwie miesiąc wcześniej w rodzinie Łechtańskich doszło do brutalnego konfliktu o spadek po zmarłym Józefie. Dwaj jego synowie, Antoni i Wincenty, mieli zaatakować matkę oraz najmłodszego brata Stanisława. W trakcie awantury użyto kos, którymi raniono zarówno wdowę, jak i jej syna.

Przedmiotem sporu było gospodarstwo obejmujące 30 mórg ziemi i zabudowania gospodarcze. W sprawę interweniowali sołtys i policjant, a dwaj napastnicy zostali zatrzymani.

Osoby badające rzekome pojawienie się zjawy powiązały oba wydarzenia. Według ich interpretacji duch Józefa miał powrócić, ponieważ nie mógł zaznać spokoju po krwawej waśni pomiędzy własnymi dziećmi.

Ta interpretacja rodzi jednak kolejne pytanie. Dlaczego zjawa, która rzekomo martwiła się o rodzinę, miałaby próbować zabrać ze sobą właśnie Agnieszkę?

Co naprawdę wydarzyło się w Woli Zaradzyńskiej?

Historia ma co najmniej dwie możliwe interpretacje. Z jednej strony pozostaje relacja kobiety przekonanej, że spotkała zmarłego męża, oraz opowieści sąsiadów o niezwykłym chłodzie. Z drugiej – ogromna żałoba, niedawna przemoc w rodzinie i przeżycia, które mogły silnie wpłynąć na stan psychiczny oraz fizyczny Agnieszki.

Nie zachowały się wyniki badań, które pozwalałyby niezależnie potwierdzić obecność zjawy. Szczegóły spotkania znamy przede wszystkim z sensacyjnej relacji prasowej. Nie sposób też ustalić, w jakim stopniu opowieść została ubarwiona przez ówczesnych dziennikarzy.

W dawnych wierzeniach powracający zmarli nie zawsze byli postrzegani jako istoty wrogie. Niekiedy mieli przychodzić do bliskich z ostrzeżeniem, prośbą albo próbą rozwiązania niedokończonych spraw. Motyw ten powraca także we współczesnych relacjach o duchach, które miały podążać za żyjącymi.

Wola Zaradzyńska nie doczekała się jednoznacznego wyjaśnienia opisywanego spotkania. Po stu latach trudno oddzielić rzeczywiste doświadczenia uczestników od ich interpretacji i prasowej sensacji.

Pozostaje jednak niepokojąca historia kobiety, która po śmierci ukochanego męża miała zobaczyć go ponownie. I zamiast upragnionego spotkania przeżyła coś, co niemal odebrało jej władzę nad własnym ciałem.

Źródła

1. „Express Wieczorny Ilustrowany”, 25 sierpnia 1926 r. – relacja o wydarzeniach w Woli Zaradzyńskiej, cytowana w opracowaniu Adama Dobrzyńskiego.
2. Adam Dobrzyński, „Gdy zjechali do nas spece od duchów, zjaw, upiorów, strzyg, straszydeł i potępieńców”, Życie Pabianic, 23 stycznia 2022 r., aktualizacja 22 października 2025 r.