O czym świadczą szumy lub dzwonienie w uszach? Oto tinnitus!

Czy szumy w uszach są groźne?

Około 20 procent globalnej populacji cierpi na przewlekłe szumy w uszach. W większości przypadków ta dolegliwość nie uniemożliwia pacjentowi normalnego funkcjonowania, jednak niekiedy może się ona stać bardzo uciążliwa. Szumy w uszach, takie jak przykładowo syczenie, dzwonienie, piszczenie, stukanie, mogą mieć bardzo wiele przyczyn. Często nawet doświadczeni lekarze nie są w stanie zidentyfikować konkretnego powodu tinnitusa - bo takim mianem określa się tą dolegliwość - u danego pacjenta. Poznaj najczęstsze przyczyny szumów w uszach i dowiedz się jak sobie z nimi poradzić.

Złudzenie dzwonienia, szumu czy świstu w uszach zdarza się dość często znaczniej części globalnej populacji. Obecnie dolegliwość ta dotyka 1 na 5 osób. Prawie każdy z nas doświadczył szumu w uszach choć raz w swoim życiu.

Szumy w uszach

Różnego rodzaju doznania słuchowe, nie wytwarzane przez zewnętrzne źródło dźwięku (znajdujące się poza ciałem człowieka) określane są mianem tinnitus (łacińskie: dzwonienie). Są to zatem doznania wywołane zakłóceniem prawidłowego funkcjonowania zmysłu słuchu. W często występującym tinnitusie subiektywnym – nikt poza osobą dotkniętą tą dolegliwością nie jest w stanie usłyszeć tych dźwięków. W rzadziej spotykanym tinnitusie obiektywnym źródło dźwięku znajduje się natomiast we wnętrzu pacjenta, a wówczas odgłosy mogą być wykryte również przez lekarza – np. z zastosowaniem stetoskopu.

Każda osoba dotknięta tinnitusem doświadcza go na swój indywidualny sposób. Pacjent może słyszeć jednostronnie, obustronnie lub nawet w całej głowie sporadyczne lub ciągłe dźwięki, o różnej formie i natężeniu. Może to być przykładowo syczenie, dzwonienie, dudnienie, szmer, huk, skrzypienie itp. Intensywność tych doznań może odpowiadać szelestowi liści, ale również hałasowi, który wydaje głośny motocykl.

Szumy w uszach (1)

Najbardziej narażeni na tinnitus są przedstawiciele płci męskiej, w podeszłym wieku, palący tytoń i cierpiący na dolegliwości związane z układem krążeniowym. W większości przypadków tinnitus nie stanowi przeszkody w prowadzeniu normalnego trybu życia, a wówczas nie jest on uznawany za chorobę. Pacjentom, u których tinnitus objawia się jednak w bardzo intensywny i uciążliwy sposób, zaleca się jego leczenie. Ustalenie przyczyny tego zjawiska często nie jest proste i dlatego obok lekarza rodzinnego w procesie leczenia powinni brać udział także laryngolog, ortopeda, stomatolog, neurolog. Nierzadko, w najbardziej dokuczliwych przypadkach, konieczna staje się interwencja psychologa, ponieważ tinnitus bywa wówczas przyczyną prawdziwej udręki i w jego efekcie pojawiają się objawy psychiczne. Poza tym tinnitus może zwiększać ryzyko uciążliwych dolegliwości zdrowotnych takich jak zmęczenie, napięcie emocjonalne, bezsenność, problemy z koncentracją, problemy z pamięcią, depresja, niepokój i rozdrażnienie. U osób cierpiących na przewlekłe szumy w uszach nierzadko pojawia się głęboka depresja, której towarzyszą myśli samobójcze. Dlatego tak ważne jest, aby przy pierwszych objawach udać się do specjalisty, zanim dolegliwość stanie się ekstremalnie uciążliwa - choć nie każdy przypadek tinnitusa cechuje się stopniowym pogarszaniem się objawów.

Ponieważ odczuwany chroniczny szum w uszach może być przyczyną poważnych zaburzeń snu, a z kolei niewysypianie się może zwiększać intensywność niektórych dolegliwości – takich jak właśnie objawy tinnitusa – w niektórych specyficznych przypadkach pacjenci rzeczywiście tkwią w błędnym kole.

Podsumowanie Różnego rodzaju doznania słuchowe, nie wytwarzane przez zewnętrzne źródło dźwięku określane są mianem tinnitus (łacińskie: dzwonienie). Tinnitus może mieć postać dość łagodną i nie utrudniać prowadzenia normalnego trybu życia, ale także potrafi być dla pacjenta bardzo uciążliwy i wówczas stanowi on prawdziwą chorobę, którą trzeba jednoznacznie leczyć.

Przyczyny tinnitusa

Przyczyn szumu w uszach może być bardzo wiele. Może go powodować, lub pogłębiać, cały szereg czynników zdrowotnych. W wielu przypadkach lekarze w ogóle nie są w stanie ustalić konkretnej przyczyny tinnitusa.

Szumy w uszach (2)

Czynniki takie jak przewlekłe przemęczenie (np. nie wysypianie się), palenie tytoniu, picie alkoholu, kawy i napojów energetyzujących mogą znacznie zwiększać ryzyko wystąpienia tinnitusa, podobnie jak spożywanie dużych ilości cukru lub soli (źródło 1).

Dość częstą przyczyną szumu w uszach jest uszkodzenie wewnętrznych komórek ucha.

Ucho

Anatomicznie rzecz ujmując, narząd Cortiego to właściwy narząd słuchu znajdujący się w ślimaku w przestrzeni zwanej schodami środkowymi. W narządzie Cortiego znajdują się specjalistyczne komórki zwane komórkami słuchowymi, rzęskowymi lub włoskowatymi. Te małe i delikatne komórki poruszają się w efekcie ciśnienia wywołanego przez fale dźwiękowe.

Komórki rzęskowe

To powoduje, że komórki słuchowe nadają impuls elektryczny, który przez nerw słuchowy dociera do mózgu. Mózg interpretuje te sygnały jako dźwięk. Jeśli komórki włoskowate w uchu wewnętrznym są zagięte lub połamane, to mogą "przeciekać" przypadkowe impulsy elektryczne do mózgu, powodując odczuwanie dźwięków w uszach.

Regularne narażanie się na hałas z ciężkiego sprzętu, młota pneumatycznego, pił łańcuchowych lub broni palnej jest bardzo częstą przyczyną szumu w uszach. Jednak nawet jeśli nie pracujesz w hałaśliwym otoczeniu, możesz nadal odczuwać negatywne skutki ekspozycji na hałas, w efekcie słuchania głośnej muzyki przez słuchawki, przebywania na głośnych koncertach lub brania udziału w innych hałaśliwych zajęciach.

Szumy w uszach (3)

Problemy ze zdrowiem, które mogą wywoływać szumy w uszach, to między innymi (źródło 2):

  • uszkodzenia komórek ucha wewnętrznego;
  • borelioza;
  • zaburzenia pracy tarczycy;
  • cukrzyca;
  • zmiany związane z podeszłym wiekiem (presbycusis);
  • nadmiar woskowiny w uszach
  • ;
  • wczesne stadium choroby Meniere'a;
  • nerwiak akustyczny;
  • problemy ze stawem skroniowo-żuchwowym;
  • usztywnienie kostek w uchu środkowym;
  • choroby serca i układu krążeniowego;
  • schorzenia szyjnego odcinka kręgosłupa;
  • malformacje tętniczo-żylne;
  • nowotwory;
  • nadciśnienie tętnicze;
  • stres;
  • choroby psychiczne;
  • urazy wywołane hukiem albo długotrwałym hałasem;
  • niektóre leki;

Rozmaite leki mogą wywoływać szumy w uszach lub potęgować jego odczuwanie. Ogólnie rzecz ujmując, im wyższa dawka tych leków, tym intensywniejszy może stać się odczuwany szum w uszach. Często niechciany szum znika po ich odstawieniu. Leki powodujące lub nasilające szumy uszne obejmują:

  • niektóre antybiotyki – w tym polimyksyna B, erytromycyna, wankomycyna i neomycyna;
  • niektóre leki przeciwnowotworowe – w tym mechloretamina i winkrystyna;
  • niektóre leki o działaniu diuretycznym – w tym bumetanid, kwas etakrynowy, furosemid;
  • niektóre preparaty stosowane w leczeniu malarii;
  • niektóre leki przeciwdepresyjne;
  • aspiryna stosowana w bardzo dużych dawkach.

Podsumowanie Tinnitus może mieć wiele przyczyn. Bardzo często lekarze nie są w stanie ustalić jego konkretnej przyczyny u danego pacjenta. U podłoża tej dolegliwości mogą znajdować się rozmaite problemy zdrowotne, a także zażywanie niektórych preparatów leczniczych.

Jak radzić sobie z chronicznym szumem w uszach?

Jeśli cierpisz na przewlekłe szumy w uszach, to zapewne próbowałaś się ich pozbyć udając się do lekarza. Jeśli tego jeszcze nie zrobiłaś, to jak najszybciej wybierz się do dobrego specjalisty, ponieważ im wcześniejsze jest stadium ewentualnie pogłębiającego się tinnitusa, tym łatwiej jest ustalić jego przyczynę i skutecznie go wyleczyć. Obecnie najlepsze efekty daje terapia dźwiękiem (habituacji), która ma zablokować na poziomie podkorowym transmisję sygnałów nerwowych odpowiedzialnych za odbiór szumów usznych, by wyłączyć je ze świadomości.

Jeśli pomimo wizyty u lekarza i trzymania się jego wskazówek, szumy nadal nie ustępują, to trzeba jakoś nauczyć się z nimi żyć. Może to nie być łatwe, ale istnieje kilka sprawdzonych metod, który mogą pomóc załagodzić dokuczliwość objawów tinnitusa. Przede wszystkim staraj się nie skupiać na drażniących Cię dźwiękach. Skup się na pracy i na Twoich ulubionych zajęciach.

W niektórych przypadkach problem można rozwiązać za pomocą ćwiczeń relaksacyjnych. Dostępne są również specjalistyczne aparaty słuchowe, które mogą zapewnić kojące dźwięki, odciągające uwagę od hałasu. Dużą ulgę mogą zapewnić fachowo wykonywana akupunktura i regularne ćwiczenia fizyczne.

Medytacja

Dowiedz się, jakie rodzaje aktywności najbardziej pomagają Ci opanować dokuczliwość objawów. Mogą to być przykładowo:

  • yoga;
  • tai-chi;
  • medytacja;
  • progresywna relaksacja mięśni;
  • autohipnoza;
  • masaże relaksacyjne;
  • spotkania z przyjaciółmi;
  • słuchanie Twojej ulubionej muzyki;
  • Twoje ulubione ćwiczenia fizyczne.

Jeśli szum w uszach przeszkadza Ci w wysypianiu się, to spróbuj włączyć muzykę do spania, a jeszcze lepiej, słuchaj jej w słuchawkach. Może to pomóc zmniejszyć intensywność słyszanego w głowie dźwięku.

Nie przyjmuj rezygnacyjnej postawy. Z biegiem czasu może się okazać, że przyzwyczaisz się do szumu w uszach, a dźwięki w twojej głowie już nie będą Ci przeszkadzać.

Bibliografia:

1 – WebMD – Living With Tinnitus;
2 – Mayo Clinic – Tinnitus.